Plan Junckera. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych.

 

Plan Inwestycyjny dla Europy, tzw. Plan Junckera, to plan pobudzenia inwestycji w gospodarce europejskiej, który został przygotowany przez Komisję Europejską i Europejski Bank Inwestycyjny. W Polsce udział we wdrażaniu planu bierze nie tylko Europejski Bank Inwestycyjny, lecz również banki tj. Bank Gospodarstwa Krajowego, Raiffeisen – Leasing Polska, Idea Bank czy PKO Leasing. Funkcję rządowego koordynatora ds. Planu Inwestycyjnego pełni Minister Rozwoju.

Plan składa się z trzech filarów.

Pierwszy filar to wsparcie długoterminowych projektów infrastrukturalnych i innowacyjnych oraz  MŚP i małych spółek o średniej kapitalizacji w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS).

Drugi dotyczy udostępniania potencjalnym inwestorom informacji nt. przedsięwzięć inwestycyjnych z całej Europy, a także zapewnienia podmiotom publicznym i prywatnym dostępu do szerokiej gamy programów doradczych i pomocy technicznej w ramach Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych (EPPI) oraz Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI);

Trzeci filar to nowelizacja oraz ujednolicenie przepisów inwestycyjnych na rynku europejskim.

Plan zakłada, że łącznie na inwestycje w całej Wspólnocie trafi około 315 miliardów euro. Fundusz będzie działać do połowy 2019 roku.

Wsparcie dla MŚP w ramach Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych1

W ramach okna MŚP wsparcie mogą otrzymać przedsiębiorstwa z sektora MŚP (zgodnie z definicją UE) i nieduże przedsiębiorstwa o średniej kapitalizacji. Za wdrażanie tej części Planu Inwestycyjnego dla Europy odpowiedzialny jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (www.eif.org), który w tym celu został zasilony środkami z Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego w łącznej kwocie 5 miliardów euro. Dodatkowo, w opublikowanym 1 czerwca 2016 r. komunikacie dot. przyszłości EFIS, Komisja Europejska zapowiedziała przesunięcie do tego okna dodatkowych środków w wysokości do 500 mln euro.

EFI wspiera sektor MŚP instrumentami finansowymi (w ramach Planu nie jest oferowane wsparcie grantowe) dostarczanymi przez sieć pośredników finansowych – funduszy inwestycyjnych, banków, funduszy leasingowych i innych. EFI nie ma bezpośrednich relacji biznesowych z przedsiębiorstwami z sektora MŚP.  EFI szacuje, że dzięki otrzymanym w Planie Junckera środkom będzie w stanie dostarczyć wsparcia na 12 miliardów euro, co powinno przełożyć się na zmobilizowanie na rynku europejskim dodatkowych 75 miliardów euro finansowania.

Środki z Planu Junckera EFI przeznaczy na inwestycje o charakterze kapitałowym (na wejścia w różnego rodzaju fundusze typu venture capital czy private equity) oraz na instrumenty dłużne. Część środków została przeznaczona na zasilenie wyprzedzające (tzw. frontloading) flagowych instrumentów gwarancyjnych dla sektora MŚP: 500 milionów euro na program COSME (wspieranie konkurencyjności MŚP) i 750 milionów euro na program InnovFin (wspieranie innowacyjnych MŚP). W ramach obu programów EFI oferuje gwarancje lub regwarancje dla pośredników finansowych takich jak banki, fundusze leasingowe i inne, które wspierają sektor MŚP.

Wsparcie długoterminowych projektów infrastrukturalnych i innowacyjnych

Za wdrażanie tej części wsparcia odpowiedzialny jest Europejski Bank Inwestycyjny. W zależności od wielkości projektu, angażuje się w projekty bezpośrednio, lub poprzez pośredników finansowych, lub tzw. platformy inwestycyjne. Podmioty ubiegające się o wsparcie projektu mogą pochodzić zarówno z sektora prywatnego, jak i publicznego. Do wsparcia w ramach EFIS kwalifikują się projekty realizowane w jednym z 6 sektorów:

  • badania, rozwój i innowacje,
  • rozwój sektora energetycznego zgodnie z priorytetami unii energetycznej,
  • rozwój infrastruktury transportowej, sprzętu transportowego i innowacyjnych technologii w dziedzinie transportu,
  • rozwój i wdrożenie technologii informacyjno-komunikacyjnych,
  • ochrona środowiska i zasobooszczędność,
  • kapitał ludzki, kultura i zdrowie.

LUB – realizowane przez MŚP lub przedsiębiorstwo o średniej kapitalizacji, tj. zatrudniające do 3000 osób (zasadniczo bez znaczenia w jakim sektorze, chyba że są to tak zwane sektory wyłączone, np. hazard, przemysł tytoniowy itp.).

Wszystkie projekty muszą być bankowalne zgodne z różnymi politykami UE. W ramach Planu nie jest oferowane wsparcie bezzwrotne. Dostępne jest zarówno finansowanie dłużne (przede wszystkim kredyty, w tym kredyty podporządkowane), jak też inwestycje kapitałowe.  W instrumentarium EBI znajdują się także gwarancje i inne instrumenty finansowe, których celem jest ułatwienie pozyskania finansowania projektów poprzez np. zdjęcie części ryzyka z instytucji finansowych.

W przypadku okna inwestycji infrastrukturalnych i innowacji, kluczowe znaczenie ma wielkość projektu.

Projekty o wartości przekraczającej 25 milionów euro

W odniesieniu do największych projektów, których wartość przekracza 50 milionów euro, Europejski Bank Inwestycyjny angażuje się w nie bezpośrednio, finansując maksymalnie do 50% ich wartości.  Rolą instytucji finansowych, w tym BGK, jest współfinansowanie tych projektów lub finansowanie ich z wykorzystaniem innych instrumentów wsparcia z EBI, np. gwarancji.
Projekty o wartości poniżej 25 milionów euro

W przypadku projektów średnich, czyli takich do kwoty 25 milionów euro, EBI wypracowało  podejście portfelowe, tworząc z partnerskimi instytucjami tak zwane platformy inwestycyjne. Kluczowymi partnerami dla EBI w tworzeniu platform są krajowe banki rozwoju.  Granica 25 milionów euro jest orientacyjna; w przypadku projektów o dużej wartości dodanej dla gospodarki, EBI może angażować się bezpośrednio w projekty także o mniejszej wartości.

Lista zatwierdzonych projektów w ramach segmentu infrastruktury i innowacji znajduje się na  http://www.eib.org/efsi/efsi-projects/index.htm?c=PL&se=

Działania doradczo-informacyjne

Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI)

Za dostarczanie pomocy technicznej odpowiada działające w ramach EBI Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (European Investment Advisory Hub, EIAH). ECDI na swojej stronie internetowej (www.eib.org/eiah) ma wbudowany formularz kontaktowy za pomocą którego można przesłać zapytanie dotyczące wsparcia technicznego projektu. EIAH analizuje go i kieruje do odpowiednich ekspertów.

Europejski Portal Projektów Inwestycyjnych (EPPI)

EPPI to portal internetowy, którego zadaniem jest prezentowanie potencjalnym inwestorom istniejących w Europie możliwości inwestycyjnych. Projekty mogą być zgłaszane przez ich sponsorów. Umieszczenie informacji o projekcie na portalu ma stworzyć jego sponsorowi dodatkowy kanał poszukiwania inwestorów – nie jest jednak równoznaczne z aplikowaniem o finansowanie w ramach EFIS.

Wdrażanie Planu Junckera w Polsce

Początki były dość trudne. Na pierwszej liście przedsięwzięć, które dostały kredyty z EFSI, znalazł się tylko jeden polski projekt – dwie linie produkcyjne mleka w proszku, warte 92 mln euro, z czego EFSI pożyczył połowę. Na kolejnej liście projektów inwestycyjnych, które miały ubiegać się o wsparcie z Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych (EFIS) w ramach tzw. planu Junckera, Ministerstwo Rozwoju umieściło 47 projektów o wartości ok. 81 mld zł2. Najliczniejszą grupę wśród zgłoszonych inwestycji stanowiły projekty z sektora energetycznego. Kolejne dotyczyły żeglugi śródlądowej, transportu szynowego oraz transportu morskiego. Swoje projekty zgłosiły także Ministerstwo Cyfryzacji i Ministerstwo Zdrowia. 47 projektów, które znalazły się na liście, wyłoniono z ponad 100. Aktualnie, według MR, lista potencjalnych projektów rządowych do wsparcia z EFIS liczy 33 przedsięwzięcia o wartości ponad 74,6 mld zł. Projekty są sukcesywnie przekazywane do oceny EBI.

Stan wykorzystania EFIS w Polsce3

Okno infrastruktura i innowacyjność

Według stanu na 19 czerwca 2017 r. decyzja o finansowaniu w ramach EFIS została uzyskana dla 18 projektów inwestycyjnych z Polski. Szacowana łączna wartość nakładów inwestycyjnych w tych 18 projektach wynosi ponad 19,7 mld zł, a wsparcie EFIS ok. 6,9 mld zł.

Na liście projektów, które uzyskały pozytywną decyzję kredytową Europejskiego Banku Inwestycyjnego na wsparcie z EFIS4 znajduje się m.im. Dolnośląski program przebudowy i utrzymania dróg wojewódzkich realizowany w formule PPP, a na liście potencjalnych projektów rządowych do wsparcia w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych5 znajduje się Zagospodarowanie błoni Stadionu PGE Narodowego w Warszawie zgłoszone przez spółkę PL.2012+, rozważane również w formule PPP.

Dodatkowo, EBI zatwierdziło projekty wielonarodowe, które będą również realizowane w Polsce6, głównie w obszarze energii.

Okno dla MŚP i spółek o średniej kapitalizacji7

Wedug stanu na koniec marca 2016 r. Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) dotychczas zawarł 6 umów z pośrednikami finansowymi w ramach programów Horyzont 2020, COSME oraz EaSI. Są nimi BGK – 1 umowa, Idea Bank – 2 umowy, Raiffeisen Leasing Polska – 2 umowy, NEST Bank – 1 umowa.

W ramach wsparcia EFIS dedykowanego MŚP i spółkom średniej kapitalizacji, całkowita wartość preferencyjnego finansowania dla przedsiębiorców wynosi ponad 2,1 mld zł. Według danych Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej, na koniec I kwartału 2017 r., z kwoty tej wykorzystanych zostało 885 mln zł w ramach 5 326 umów z ostatecznymi odbiorcami.

Źródło danych: Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych  

Na sam koniec warto wspomnieć, że w ramach Planu Junckera EBI i BGK ustanowiły platformę inwestycyjną na potrzeby społecznego budownictwa czynszowego, mającą na celu wspieranie projektów z zakresu budowy społecznych mieszkań czynszowych w gminach w całej Polsce. Dzięki wsparciu otrzymanemu w ramach Planu inwestycyjnego dla Europy, opracowanego przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera, platforma ta umożliwi uruchomienie programu finansowego w sektorze, w którym konieczne są wzmożone inwestycje oraz ograniczy wykluczenie społeczne.

Zawarte porozumienie ma na celu wsparcie do 2021 roku inwestycji z zakresu społecznego budownictwa czynszowego, których całkowity koszt wyniesie w przybliżeniu 2,1 mld PLN (około 496 mln EUR). Projekty finansowane w ramach platformy inwestycyjnej dotyczą budowy lub doposażenia dostępnych cenowo mieszkań na wynajem, a także budowy mieszkań przeznaczonych na wynajem
z możliwością ich późniejszego wykupu. Finansowanie umożliwi także budowę powiązanej z projektami infrastruktury, obejmującej drogi, system kanalizacji, obiekty użyteczności publicznej oraz obiekty rekreacyjne zaprojektowane specjalnie na potrzeby mieszkań budowanych w ramach inwestycji. Beneficjentami platformy inwestycyjnej będą miasta oraz towarzystwa budownictwa społecznego działające na zasadach non profit.

Wiceprezes EBI Vazil Hudák, odpowiedzialny za działania Banku w Polsce, powiedział: „W najbliższych latach w Polsce konieczne są znaczne inwestycje z zakresu budowy przystępnych cenowo lokali na wynajem. Dostępność środków i programów publicznych w tym obszarze jest jednak ograniczona. Z dużym zadowoleniem przyjmujemy zatem fakt, że dzięki ustanowieniu platformy inwestycyjnej EBI i BGK, który jest naszym wieloletnim partnerem, będziemy mogli wspólnie wypełnić tę lukę w finansowaniu. Jesteśmy przekonani, że ta platforma inwestycyjna zaspokoi potrzeby gmin związane z rewitalizacją i efektywnym rozwojem obszarów miejskich. Co równie ważne, ta wspólna inicjatywa umożliwi ograniczenie wykluczenia społecznego poprzez zwiększenie dostępu do mieszkań. Plan inwestycyjny dla Europy oznacza bowiem także zwiększenie inwestycji
w infrastrukturę społeczną oraz wspieranie gospodarki solidarnej”.

Współpraca EBI i BGK będzie oparta na trzech głównych filarach. Pierwszy z nich już istnieje – to rządowy program wspierania budownictwa społecznego, w ramach którego EBI zapewnia częściowe finansowanie projektów o łącznej wartości 800 mln PLN (około 190 mln EUR). Kredyty uzupełniające przeznaczone na realizację największych projektów zostaną przyznane przez EBI w formie kredytów indywidualnych o maksymalnej łącznej wartości 400 mln PLN (około 95 mln EUR). Kredyty indywidualne będą objęte gwarancją Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) — jednego z filarów Planu inwestycyjnego dla Europy opracowanego przez Komisję Europejską. W wielu przypadkach BGK uzupełni kredyt EBI z własnych środków. Wreszcie, ostatni filar (także o łącznej wartości 400 mln PLN) obejmuje kredyty pośrednie: projekty będą finansowane przez BGK, którego środki będą pochodziły w całości lub części z kredytu udzielonego przez EBI.

Podjęcie współpracy z BGK w ramach tego wspólnego instrumentu finansowego umożliwi EBI finansowanie inwestycji realizowanych przez mniejsze podmioty. Obie instytucje będą wspólnie dokonywać analizy due diligence i oceny projektów oraz prowadzić wspólne badania rynkowe i działania marketingowe. W ramach platformy inwestycyjnej podmioty realizujące projekty mogą także korzystać ze wsparcia Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego, które zostało utworzone w ramach Planu inwestycyjnego dla Europy i oferuje szeroki wachlarz usług z zakresu doradztwa i pomocy technicznej.

1 https://www.bgk.pl/samorzady/fundusze-i-programy/plan-junckera-europejski-fundusz-na-rzecz-inwestycji-strategicznych/
https://www.mr.gov.pl/media/21627/Informacjaprasowa_PlanJunckera.pdf
3 https://www.mr.gov.pl/strony/zadania/plan-inwestycyjny-dla-europy/efis-w-polsce-lista-projektow-rzadowych/
https://www.mr.gov.pl/media/40175/ProjektyPolskie_wsparcie_EFIS.pdf
5 https://www.mr.gov.pl/media/39426/2017-06-05_listaprojektowEFIS.pdf
6https://www.mr.gov.pl/media/40176/Projektymiedzynarodowe_wsparcie_EFIS.pdf
7 https://www.mr.gov.pl/strony/zadania/plan-inwestycyjny-dla-europy/efis-w-polsce-lista-projektow-rzadowych/

Violetta Drabik-Franiewska

Data publikacji: 28 lipiec 2017


POPRZEDNI ARTYKUŁNASTĘPNY ARTYKUŁ
« »