Polska to kraj o dynamicznie zmieniającej się mapie urbanistycznej. Tempo wzrostu poszczególnych ośrodków kształtują m.in. inwestycje, zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy, innowacyjność oraz skuteczne zarządzanie. Nie bez znaczenia pozostaje także zaangażowanie mieszkańców – największą grupą mieszkańców angażujących we współzarządzanie miastem odnotowano w średnich ośrodkach, które coraz śmielej rywalizują z metropoliami.

Liderzy w barometrze rozwoju miast

Według najnowszego Barometru Rozwoju Miast 2024, tworzonego na bazie analizy wskaźnikowej obejmującej trzy obszary rozwoju (społeczny, gospodarczy i środowiskowy), pierwsze miejsce w Polsce zajmuje Kraków. To właśnie stolica Małopolski okazała się najlepsza w rankingu ogólnym, zostawiając w tyle inne polskie miasta. Drugim miejscu uplasował się Gdańsk, a na podium znalazł się również Wrocław.

Co ciekawe, miasto stołeczne Warszawa mimo swojej roli gospodarczego lidera kraju, w zestawieniu europejskich miast przyszłości zajęło czwarte miejsce w kategorii największych metropolii kontynentu. W Polsce jednak Warszawa wciąż pozostaje bezkonkurencyjna, jeśli chodzi o PKB metropolitalne, które wynosi aż 137,3 mld euro.

Miasta średniej wielkości – nowe lokomotywy rozwoju

Polska dynamika rozwoju nie ogranicza się wyłącznie do największych aglomeracji. To właśnie miasta średniej wielkości coraz częściej uznaje się za motory wzrostu. Doskonałym przykładem jest Wrocław, który w rankingu Europejskich Miast i Regionów Przyszłości 2024 pokonał m.in. Zurych czy Wilno i został doceniony za:

• przyciąganie uznanych firm technologicznych oraz startupów,
• wysoki poziom kapitału ludzkiego,
• rozwiązania przyjazne inwestycjom.

Wrocław zyskał relatywnie wysoką pozycję również w globalnym rankingu ekosystemów startupowych StartupBlink, gdzie awansował aż o 36 miejsc w stosunku do poprzedniego roku.

Zaskakujący liderzy w kategorii zrównoważonego rozwoju

Twórcy rankingu zrównoważonego rozwoju jednostek samorządu terytorialnego z Politechniki Warszawskiej zwracają uwagę na miasta na prawach powiatu, które potrafią łączyć postęp gospodarczy z ochroną środowiska i dbałością o mieszkańców. W tej klasyfikacji:

• Gliwice zajęły pierwsze miejsce,
• Olsztyn uplasował się na drugim miejscu,
• a Warszawa zdobyła trzecią pozycję.

W kategorii gmin miejskich bezapelacyjnie zwyciężył Karpacz, natomiast w kategorii gmin miejsko-wiejskich liderem okazały się Polkowice.

Innowacyjność i ekosystemy startupowe

Nie sposób pominąć także miast, które wyróżniają się pod względem nowoczesnych technologii i ekosystemów startupowych. Na podstawie danych Forbes oraz źródeł wtórnych:

• Częstochowa została liderem rankingu miast innowacyjnych (analizowanych obszarach oceniano m.in. rozwiązania IT, dostęp do usług online czy programy partycypacji społecznej).
• Warszawa, Wrocław i Kraków to główne ośrodki dla startupów, gdzie działa aż 51% polskich młodych firm technologicznych.

Przypadku Szczecina czy Gorzowa Wielkopolskiego pokazują z kolei, że nawet ośrodki z kategorii siódme miejsce w zestawieniach mogą zyskać pozycję lidera w określonych dziedzinach, np. w ochronie środowiska czy inwestycjach w zieloną energię.

Małe miasta z dużymi ambicjami

Nie tylko metropolie i średnie ośrodki definiują najszybciej rozwijające się miasta w Polsce. Przykładem mogą być:

• Trzebnica, która w bazie opracowanych wzorców rozwoju regionów dolnośląskich systematycznie pnie się w górę, notując wzrost liczby ludności i skutecznie pozyskując fundusze unijne.
• Bolesławiec, który dzięki projektom Smart City i współpracy z dużymi operatorami telekomunikacyjnymi wyrósł na jednego z liderów technologicznych w grupie gmin miejskich.

Innym ciekawym przypadkiem jest gmina Dziwnów, często analizowana w kontekście kategorii gmin miejsko-wiejskich, która dzięki skutecznemu zarządzaniu i inwestycjom w turystykę mogłaby w kolejnych latach zyskać pozycję lidera rozwoju w swoim regionie.

Polska urbanizacja z perspektywą

Mimo wyzwań demograficznych, które wciąż dotykają większość miast w Polsce, liderzy tacy jak Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk czy Rzeszów wykazują perspektywy utrzymania tempa rozwoju w kolejnych latach. Kluczowe znaczenie mają tu inwestycje w transport i zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy. Warszawa planuje wydać w 2024 roku ponad 3 mld zł na inwestycje, z czego ponad 1,2 mld zł na rozbudowę II linii metra i rozwój komunikacji miejskiej.

Dzięki takim projektom związek miast polskich oraz lokalne jednostki samorządu terytorialnego mogą realizować ambitne strategie, które zwiększą komfort życia mieszkańców i przyciągną nowych inwestorów.

Nowe centra rozwoju – gdzie będzie warto zamieszkać?

Wyniki rankingu pokazują jasno: najszybciej rozwijające się miasta w Polsce to nie tylko wielkie metropolie, ale również średnie i mniejsze ośrodki, które potrafią wykorzystywać swoje atuty. To właśnie tam często odnotowuje się najniższy odczuwany poziom szczęścia, ale paradoksalnie także największą mobilizację władz i społeczności do poprawy jakości życia. Kto wie – być może już za kilka lat w nowym zestawieniu barometru rozwoju miast pojawią się zupełnie nowe, zaskakujące liderzy, a wielu Polaków wybierze właśnie te lokalizacje jako najlepsze miejsce do zamieszkania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Mateusz Kujawski

Cześć! Nazywam się Mateusz Kujawski i tworzę dla Ciebie tego bloga. Jestem absolwentem kierunku Finanse, Rachunkowość i Ubezpieczenia na Uniwersytecie Warszawskim. Prywatnie szczęśliwy mąż i ojciec dwóch cudownych synów, a także pasjonat edukacji ekonomicznej. Swoją „edukacyjną misję” czynię poniekąd na łamach bloga forumppp.pl, który prowadzę hobbystycznie.